Kəlbəcər rayonu

Standard

Kəlbəcər

Tarixin bu günü 2 Aprel

Kəlbəcər rayonu Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib (1993)

Kəlbəcər — Azərbaycan Respublikası ərazisində rayon. İnzibati mərkəzi Kəlbəcər şəhəridir.

Kəlbəcər 8 avqust 1930-cu ildə inzibati rayon statusu almışdır. 2 aprel 1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilmişdir.

“Kəlbəcər” toponiminin mənşəyi qədim türk dilində (oykonimin ilkin forması Kevliçer kimi qəbul edilib) “çay üstündə qala” deməkdir. Kevli “çayın üstü”, çer/car “qala” mənasını verir. Yaşayış məntəqəsinin yerləşdiyi qayada Tərtərçay çayı boyunca cərgə ilə düzülmüş qədim süni mağaralar mövcuddur. Buna görə də mütəxəssislər toponimi kevil/kəvl və qədim türk dillərindəki cər (qaya, yarğan) komponentləri ilə əlaqələndirirlər.

Kəlbəcərdəki oronomik toponimlərin hamısı türk mənşəlidir. Bir sıra qədim türk tayfalarının adı bu gün də bu toponimlərdə yaşayır.

Kəlbəcər ən qədim insan məskənlərindən biridir. Bu ərazidə ibtidai insanın təşəkkül tapması və formalaşması dördüncü geoloji dövrlə bağlıdır. Bu dövr isə 4 milyon ildən artıq bir tarix deməkdir. Kəlbəcərdəki mağara düşərgələrində aparılmış arxeoloji tədqiqatlar sübut edir ki, ibtidai insan icmasının ilk əmək alətləri həm də bu yerlərdə yaradılıb.

Kəlbəcər ərazisində 30 min ildən çox tarixi olan qədim yaşayış məskənləri, 6 min il yaşı olan qaya təsvirləri, çöp şəkilli qədim türk əlifbası nümunələri aşkar edilib. Buradakı daş abidələr Şimali Azərbaycanda erkən dövr türklüyün, atəşpərəstliyin, xristianlığın, VII əsrdən isə İslamın yayıldığı dövrlərdə yaradılıb.

Kəlbəcərdə “Türk qəbristanlığı” adı ilə tanınan bir neçə qədim məzarlıq var. Bunların ən böyüyü Tirkeşəvənd, Kəlbəcər, Zar və b. kəndlərin ərazisindədir. Qəbirstanlıqlar müxtəlif əsrlərdə yaradılmış, forma və ölçüləri ilə bir-birindən fərqlənən at, qoç, sandıq qəbirüstü fiqurlar, başdaşı və günbəzlərlə zəngindir.

—-

22 years passes from the occupation of Kalbajar by Armenian armed forces. Kalbajar was occupied after the long battles on April 2, 1993

Kalbajar, the region of 1936 square km and located outside Nagorno Karabakh, was the scene of torture of innocent people by the Armenian invaders. 511 peaceful residents were killed, 321 were taken captive or became missing, and 58 thousand were displaced. 130 settlements in Kalbajar went into the control of Armenians. 97 schools, 9 kindergartens, 116 libraries, 43 clubs, 42 cultural houses, 9 hospitals and 13,000 private houses were destroyed, 37,852 ha forests, the natural resources, including gold deposits were plundered. Kalbajar’s economy lost 703.528 million rubles (prices of that period) as a result of occupation of Kalbajar.

Armenians destroyed Albanian temple in Vang village, Albanian church (Hasan Jamal church) in Cherekdar, Lok fortress in Ganlikend, Ulukhan fortress in Garajanli, Albanin church on Tartar River, fortresses of Galabonu, Jomerd, Keshikchi, mosques in the town of Kalbajar and Otaqli Village, Taglidash Bridge over the Tartar River, museum of history and ethnography, Ashig Shamshir Cultural House, Seyid Asadullah shrine in Soyudly summer field of Kalbajar region.

After the occupation of Kalbajar region, UN Security Council adopted resolution 822 and demanded withdrawal of all invasion forces from Kalbajar and other occupied regions of Azerbaijan, but despite that the resolution and other three adopted later were not fulfilled.

Contrary to the UN and OSCE principles, Armenians have started their artificial settlement inKalbajar since 1999.

At present the Nagorno-Karabakh territory of Azerbaijan and the adjoining 7 administrative districts are under the occupation of the Armenian Republic.

The Azerbaijani territories occupied in 1988-1993:

The Nagorno-Karabakh: occupied in 1988-1993, territory – 4400 square kilometers (Shusha, Khankendi, Khojali, Askeran, Khojavend, Agdere, Hadrut);

Lachin: occupied on May 18, 1992, territory – 1875 sq km.;

Kelbadjar: occupied on April 2, 1993, territory – 1936 sq km.;

Agdam: occupied on July 23, 1993, territory – 1154 sq km.;

Jabrail: occupied on August 23, 1993, territory – 1050 sq km.;

Fuzuli: occupied on August 23, 1993, territory – 1112 sq km.;

Gubadli: occupied on August 31, 1993, territory – 826 sq km.;

Zengilan: occupied on October 30, 1993, territory – 707 sq km.

Bir cavab yazın

Sistemə daxil olmaq üçün məlumatlarınızı daxil edin və ya ikonlardan birinə tıklayın:

WordPress.com Loqosu

WordPress.com hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Twitter rəsmi

Twitter hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Facebook fotosu

Facebook hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Google+ foto

Google+ hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

%s qoşulma